transition town: DE PIJP

Transition Town de Pijp

De vierkante meter tuin 8 May , 2010

Filed under: Uncategorized — ttpijp @ 8:50 pm

Vaak krijgen wij vragen van mensen die voor het eerst met een moestuintje aan de slag gaan. Want hoe begin je zoiets? Hoe maak je een zaaikalender die het hele jaar wat lekkers en moois oplevert? Hoeveel zaadjes stop je in de grond, en hoe ver van elkaar? Hoe zorg je ervoor dat dat er ook leuk uitziet in plaats van een paar saaie rijtjes? Er is een nieuwe trend die daar antwoorden op lijkt te hebben.

Mel Barthalomew bracht een aantal jaar geleden in Amerika het concept ‘square foot gardening’ op de markt. Een makkelijk en toegankelijk systeem om een moestuin op te zetten. Binnen een paar jaar sloeg het aan en inmiddels is het wereldwijd tot een begrip uitgegroeid. In de vertaling naar Europa is daar inmiddels de ‘vierkante meter tuin’ van gemaakt. Het succes zit ‘m grotendeels in de toegankelijkheid voor mensen zonder enige ervaring, en de groeiende populariteit van moestuinen. Op de experimenteer-tuin proberen we het uit.

Ploegend door de vele, ontzettend Amerikaanse , promotiefilmpjes blijkt het vooral een systeem te zijn dat een alternatief biedt voor het eeuwenoude, op de boerderij gebaseerde, rijtjes model. De vierkante meter moestuin, die overigens strikt gezien 1,20 meter is, ingedeeld in 16 gelijke vlakken van 30 bij 30 cm (1 foot). Voor kinderen kan je ook 3 keer 3 vakken aanleggen en met minder ruimte tot je beschikking kan het vierkant ook een rechthoek worden, de opbouw blijft echter bestaan uit vierkanten van 30 x 30 cm.

Vervolgens komt er in elk vak een ander gewas. Grotere planten zoals een boerenkool of tomaat komen in hun eentje in een vak, kleinere planten met meer. Zo komen er in elk vakje 1, 4, 9 of 16 plantjes te staan. Voor bijvoorbeeld een snijbiet prik je vier gaatjes in het vakje, als de ‘4’ op een dobbelsteen, en voor radijsjes verdeel je het vak in vier kleinere vierkantjes, waar je op hun beurt weer vier dobbelsteentjes in prikt met je vinger. In elk gaatje laat je 1 of twee zaadjes vallen en dat geheel dek je weer toe. Zo makkelijk is het. Geen uitdunnen later, meer zaadjes overhouden en een makkelijke manier om de afstanden te bepalen zonder het lelijke rijtjes-model te gebruiken.

Ook blijft het erg overzichtlijk, je weet precies welke plantjes waar staan en leert zo dus snel hoe die plantjes er in de kiemfase uit zien. Het is bij uitstek de methode voor degenen die nog geen ervaring hebben met (moes)tuinieren. Het is, denk ik, vooral een leermethode, en daarom ook leuk om met kinderen te doen. In verschillende moestuin en volkstuinblaadjes waar ik een abonnement op heb staan lovende artikeltjes van ouders die hun spruiten eindelijk aan het tuinieren kregen via de ‘makkelijke moestuin’, en zelfs kinderen die hun ouder aan het tuinieren kregen.

Toch zitten er ook voor de meer ervaren tuinier soms ook een aantal voordelen aan. Zoals gezegd, als je weinig ruimte hebt is het een effetieve manier om een hoge opbrengst van je grond te krijgen doordat de vele verschillende gewassen met andere hoogtes en groottes dicht op elkaar op elkaar staan. Tegelijk put je de grond ook niet eenzijdig uit door die biodiversiteit. Ook raad onze Mel je aan om ondersteuningsbloemen en kruiden in sommige vakjes te zetten die bepaalde insecten aantrekken of afschrikken. Dit, in combinatie met de diversiteit, zorgt voor een veerkrachtige tuin die weinig last van plagen zal hebben.

Een aantal kanttekeningen zijn denk ik echter wel op hun plaats. De wat mij betreft irritante Amerikaanse jubelfilmpjes werpen voor mij, als hollandse nuchtere, juist weer een drempel op. Dat gejubel dat iedereen het kan, dat het geen werk kost en succes verzekerd is laat het naar onze maatstaf denk ik alleen maar ongeloofwaardiger overkomen. Verder leer je van Mel om slechts 12 cm aarde te gebruiken, dit model gaat wel uit van een ondergrond met aarde, zoals een bestaand gazon. De veronderstelling dat je in slechts 12 cm aarde groente kan telen is ronduit belachelijk. Wat Mel doet is een vruchtbare laag van compost aanbrengen in de vierkante meter om in te zaaien. Dit brengt me op het volgende punt, de aarde. De filmpjes en boekjes raden ‘Mel’s mix’ aan. Een combinatie van compost, turf of veengrond en mineralenkorrels. Wat mij betreft is compost en gewone tuinaarde een prima combinatie. Voor de zakken aarde die je in het tuincentrum koopt worden waardevolle veengronden afgegraven, dus als je niet van natuurvernietiging houdt probeer je die te vermijden.

Alles bij elkaar genomen is de hype rondom de vierkante meter tuin een erg opgeklopt Amerikaans verschijnsel. Toch is de laagdrempeligheid en overzichtelijkheid de ideale manier om te leren. Wij hebben met de bewoners van de experimenteertuin aan de rustenburgerstraat ook een bed aangelegd en zowel ervaren tuiniers als de totale leek had iedereen erg veel plezier in het vierkante meterbed. Ook VELT, de Vereniging Ecologisch Leven en Tuinieren, dé uitgeverij van boeken op dit gebied, is blijkbaar enthousiast. Zij komen dit jaar met ‘de makkelijke moestuin’. Een pakketje met zaden en een boekje met uitleg over vierkante metertuinieren.

De richtlijnen van Mel en VELT blijven richtlijnen, met een beetje creativiteit kan je natuurlijk eindeloos variëren. De vierkante meter tuin is toch vooral bereikbaar en makkelijk met of zonder startpakketje.

Biologische zaden zijn o.a. te krijgen bij de aanzet en natuurwinkels, op www.debolster.eu en www.vreeken.nl. Op het GroenGemaal in het Sarphatipark worden ook de starterspakketjes verkocht. Op www.squarefootgardening.com vindt je meer over Mel’s methode en op youtube vindt je talloze filmpjes over het hoe en waarom.

 

4 Responses to “De vierkante meter tuin”

  1. […] Tegelijk heb je al het eerste seizoen iets moois en lekkers om mee te pronken. Op de site van Transition Town de Pijp gaan we verder in op de vierkante-meter-methode, op http://www.squarfootgardening.com vindt je […]

  2. Toos Tuin Says:

    Leuk,
    Ik heb vorige week op straat zo’n oude latten bodem van een IKEA kinderbed gevonden allemaal 90 cm lang
    En heb net een vakje gemaakt voor m’n paddestoelen kweek
    60 bij 30, past mooi in het systeem
    Ik heb er een strook koper omheen geplakt tegen de naaktslakken die (ook) dol zijn op paddestoelen
    groet Toos

  3. […] van Transition Town: De Pijp staat een interessant artikel over de square foot gardening, de vierkante meter tuin in het […]

  4. […] kanttekeningen bij te plaatsen. Onze collega’s van TT De Pijp (Amsterdam) hebben dat hier al eens goed verwoord gedaan.   Geef een […]


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s